|
Samvinnurannsóknir með fólki með þroskahömlun |
|
Í grein Guðrúnar V.
Stefánsdóttur segir frá samvinnurannsókn sem hún vann í nánu
samstarfi við fjórar konur með þroskahömlun. Samstarfið var nánara
en oftast er í hefðbundnum rannsóknum. Guðrún segir frá
samstarfinu og varpar ljósi á þýðingu þess fyrir rannsakanda og
þátttakendur. – Sjá grein

|
|
List- og verkgreinar í öndvegi |
|
Í þessari grein nokkurra
höfunda er sagt frá þróunarverkefni sem kennt er við smiðjur
og er stór þáttur í starfi Norðlingaskóla í Reykjavík. Smiðjurnar eru nokkurs konar
verkstæði þar sem nemendur vinna að samþættum viðfangsefnum í
aldursblönduðum hópum og hafa þær gefið mjög góða raun. -
Sjá grein
|
|
Fjörulallarnir á Bakka |
|
Grein
Ingibjargar E. Jónsdóttur fjallar um þróunarverkefnið
Fjörulalla, það erum við! Verkefnið var unnið í leikskólanum Bakka
veturinn 2008–2009. Það byggðist á útinámi þar sem miðað var að því að áhugi og forvitni barnanna
fengju að ráða ferðinni. -
Sjá grein |
Útgáfufréttir
|
|
Í
sumar kom út bókin Fjölmenning og skólastarf sem
gefin er út af Rannsóknarstofu í fjölmenningarfræðum og
Háskólaútgáfunni. Bókin
fjallar um ýmsa þætti skólastarfs þar sem fjölmenning er
snertiflötur eða meginviðfangsefni.
Samfélagsþróun í átt
til aukins menningar- og trúarlegs fjölbreytileika
kallar á breytingar á skólastarfi. Með bókinni er
brugðist við þörf fyrir fræðilegt íslenskt efni um
fjölmenningu og skólastarf. Hún er einkum ætluð
kennaranemum og öðrum háskólanemum, fræðimönnum, svo og
starfandi kennurum á öllum skólastigum ásamt
stefnumótandi aðilum.
Efni bókarinnar er skipt í fjóra
meginhluta: Skólaþróun, Kennarinn og kennarastarfið,
Nemendur og Fjölskyldur. Í bókinni eru þrettán greinar
sem fjalla um stjórnun, breytinga- og þróunarstarf,
aðalnámskrár, kennslufræði annars máls, skólamenningu og
fjölbreytta starfsmannahópa, kennslu í fjölbreyttum
nemendahópi, námsefni og samskipti heimila og skóla.
Milli fræðilegu kaflanna eru innskot í bundnu og lausu
máli ásamt tilvitnunum í lög og stefnur sem tengjast
viðfangsefni bókarinnar.
Ritstjórar eru Hanna
Ragnarsdóttir dósent við Menntavísindasvið Háskóla
Íslands og Elsa Sigríður Jónsdóttir fyrrverandi lektor
við Menntavísindasvið.
Í tilefni af útkomu
bókarinnar verður haldið málþing á vegum Rannsóknarstofu
í fjölmenningarfræðum föstudaginn 20. ágúst nk., kl.
13.00–16.00 í stofu H-207 í húsakynnum
Menntavísindasviðs við Stakkahlíð.
Á málþinginu verða flutt erindi
um stöðu innflytjenda á Íslandi. Meðal fyrirlesara verða
Almar Halldórsson sem mun fjalla um færni innflytjenda í
grunnskólum samkvæmt niðurstöðum PISA könnunarinnar
Ísland og OECD og Þóroddur Bjarnason sem mun fjalla um
rannsóknir á stöðu barna og unglinga af erlendum
uppruna.
Dagskrá
verður kynnt nánar síðar.
Allir eru
velkomnir á málþingið sem er þátttakendum að
kostnaðarlausu.
|
Út er komin hjá Háskólaútgáfunni bókin Allt í öllu -
Hlutverk fræðslustjóra 1975–1996. Í bókinni eru birt
viðtöl við ellefu fræðslustjóra sem störfuðu á
tímabilinu 1975–1996. Þeir greina frá uppbyggingu
fræðsluskrifstofanna og þróun þeirra, brýnum verkefnum
og margvíslegu umbótastarfi sem þeir beittu sér fyrir.
Þá lýsa þeir aðstæðum og rekja samstarf við heimamenn og
yfirvöld menntamála.
Höfundar bókarinnar eru
Börkur Hansen prófessor og Ólafur H. Jóhannsson lektor
við Menntavísindasvið.
Í inngangi rekja höfundar
þróun fræðslustjórnunar hér á landi. Þeir greina
áherslur fræðslustjóranna og einkenni þessa tímabils á
grundvelli viðtalanna og setja í alþjóðlegt samhengi. Á
fyrstu árunum lögðu fræðslustjórarnir áherslu á að skapa
skólastarfinu rekstrarlegar forsendur en síðar beittu
þér sér í vaxandi mæli fyrir þróun á sviði náms og
kennslu.
Í bókinni eru varðveittar frásagnir sem
varpa ljósi á þetta tuttuga ára tímabil í
fræðslustjórnun á Íslandi. Skipan fræðslumála er borin
saman við fyrri skipan og þeirri spurningu varpað fram
hvort núverandi skipulag, þar sem hvert sveitarfélag fer
með forræði yfir almenningsfræðslu, skapi öllum börnum
sambærileg skilyrði til náms og þroska.
|
Brotthvarf
úr framhaldsskólum á Norðurlöndunum
Í lok mars kom út skýrsla um
brotthvarf í framhaldsskólum á Norðurlöndum (Frafall i
utdanning for 16-20 åringer i Norden 2010). Höfundar
kaflans um Ísland eru Kristjana Stella Blöndal, lektor
við Félags- og mannvísindadeild og Jón Torfi Jónasson,
forseti Menntavísindasviðs. Í skýrslunni er gerð grein
fyrir umfangi og einkennum brotthvarfs í löndunum fimm.
Rannsakendur leggja mikla áherslu á áhrif
félagslegs bakgrunns nemenda á brotthvarf. Þeir telja
mikilvægt að beina sjónum að stöðu nemenda áður en þeir
eru komnir á framhaldsskólaaldur eigi að draga frekar úr
hættu á brotthvarfi. Danir hafa nú þegar gripið til
aðgerða í þeim anda og aukið ábyrgð sveitarfélaga á
vegferð nemenda frá grunnskóla til framhaldsskóla.
Hægt er að nálgast skýrsluna hér:
http://www.norden.org/no/publikasjoner/publikasjoner/2010-517
|
Fleiri útgáfufréttir ...
|
|
|
Lýðræði verður að læra! |
|
Í
grein eftir Wolfgang
Edelstein
færir hann rök fyrir því að
til þess að viðhalda lýðræði sé nauðsynlegt að unga kynslóðin
fái strax á skólaaldri reynslu af lýðræðislegum starfsháttum.
Hann bendir á ýmsar leiðir sem hægt sé að fara til að venja ungt
fólk við virkt lýðræði, m.a. með bekkjarfundum,
samfélagsverkefnum og þátttökunámi. -
Sjá grein
|
|
Orð sem aldrei gleymast |
|
Grein
Guðmundar Sæmundssonar segir frá nýstárlegu
verkefni sem hann vann með nemendum sínum á námskeiði á íþrótta-
og heilsubraut. Verkefnið fólst í því að yrkja ljóð um einelti,
en markmiðið var meðal annars að fá nemendur til að lifa sig inn
í aðstæður og tilfinningar þeirra sem verða fyrir einelti.
– Sjá grein
|
|
Ritdómur um þjóðsagnabækur Baldurs Hafstað |
|
Ritdómur Birgittu Elínar Hassell og Mörtu Hlínar Magnadóttur
fjallar
um þrjú þjóðsagnahefti sem Baldur Hafstað hefur tekið saman,
ásamt leiðbeiningum. Mat þeirra er að efnið sé aðlaðandi og
aðgengilegt og líklegt til að heilla nemendur. –
Sjá ritdóm
|
|
Hvað er þríliða? |
|
Grein Kristínar
Bjarnadóttur
er
um hlutfallareikning, sér í lagi þríliðu, sem
var talin ómissandi aðferð allt fram um 1970 er hún hvarf
snögglega úr kennslubókum í reikningi. Þótt þríliðan hafi verið
fordæmd á seinni árum sem stöðnuð og úrelt reikningsaðferð telur
Kristín að vel megi færa henni nokkuð til málsbóta.
–
Sjá grein
|
|
Ritfregn um ráðstefnuritið “Dig where you stand” |
|
Ritfregn Friðriks
Aðalsteins Diego fjallar um
ráðstefnuritið Dig where you stand.
Mat hans er að ritið sé merkt framlag til sögu
stærðfræðimenntunar.
–
Sjá
ritfregn
|
|
Málshættir, íslenskt uppeldi og sígildar dygðir |
|
Í grein
Benedikts Jóhannssonar leitast
hann við að tengja íslenska málshætti og orðtök við sex
höfuðdygðir; visku og þekkingu, hófsemi, hugprýði, réttlæti,
kærleika og mildi, og andríki.
–
Sjá
grein
|
|
Ráðstefnurit frá Málþingi Menntavísindasviðs HÍ 2009 |
|
Málþing Menntavísindasviðs Háskóla Íslands – Rannsóknir –
Nýbreytni – Þróun var haldið í þrettánda sinn dagana 29.–30.
október 2009. Yfirskrift þingsins var Föruneyti
barnsins – Velferð og veruleiki. Ákveðið var að gefa út
ráðstefnurit í tengslum við þingið. Sjö höfundar skrifa í ritið
um fjölbreytt efni. –
Sjá ráðstefnurit
|
|
Viðhorf kennara og reynsla
af kennslu barna með ADHD |
|
Grein Jónínu Sæmundsdóttur
greinir frá niðurstöðum könnunar sem gerð var á viðhorfum grunnskólakennara
til kennslu barna með ADHD. Meðal
helstu niðurstaðna er að auka þurfi kennslu um ADHD í námi
verðandi kennara. - Sjá grein
|
|
Menntun til sjálfbærrar þróunar – í hverju felst hún? |
|
Grein Kristínar Norðdahl
segir frá þróun greiningarlykils til að leggja mat á stefnumótun
opinberra aðila um hvað felst í menntun til sjálfbærrar þróunar.
Lykillinn er afrakstur rannsóknar- og þróunarverkefnisins
GETA til
sjálfbærni – menntun til aðgerða sem fræðimenn við
Menntavísindasvið Háskóla Íslands og Háskólans á Akureyri hafa
unnið að á undanförnum árum. -
Sjá grein
|
|
Margslungið að útbreiða nýjung |
|
Grein Kristínar Á.
Ólafsdóttur er um rannsókn hennar á þróun leikrænnar tjáningar í
íslenskum grunnskólum. Meginrannsóknarspurningin var: Hvað greiddi
götu leikrænnar tjáningar í íslenskum grunnskólum og hvað hindraði?
Rannsóknin leiddi í ljós að góð áform í aðalnámskrá nægja hvergi
til þess að raungera nýjung í skólastarfi. -
Sjá grein
|
|
„... að mennta þá í orðsins sanna skilningi“ |
|
Grein Brynjars Ólafssonar
fjallar
um sögu og þróun handmenntakennslu frá 1970 til 2007 sem og stöðu
greinarinnar í skólakerfinu um þessar mundir. Brynjar bendir m.a.
á að þrátt fyrir ásetning yfirvalda um að efla verklegt nám hafi
skort á framkvæmdina. - Sjá grein
|
|
Where is the space for creativity
... ? |
|
In
this Guest Editorial,
Berglind Rós Magnúsdóttir discusses answers to the question
Where is the space for
creativity in Icelandic society? Berglind Rós agrees with those who
believe that the current competitive atmosphere in our educational
institutions destroys creative and especially critical thinking -
See article
|
|
„Fínt að ,,chilla“ bara svona“ |
|
Grein Sjafnar Guðmundsdóttur
um gildi umræðna sem kennsluaðferð og um mat á þátttöku nemenda í
umræðum. Sjöfn hefur langa reynslu af umræðum sem kennsluaðferð og
hefur rannsakað þær í eigin kennslu með aðferðum
starfendarannsókna. - Sjá
grein
|
|
Styrktaraðilar Netlu |
Fræðsluskrifstofa Reykjanesbæjar - Garðabær - Kennaradeild
Háskólans á Akureyri
Kennarasamband Íslands - Menntasvið Reykjavíkur - Skóladeild
Akureyrar - Skólanefnd
Kópavogs
Skólaskrifstofa Austurlands
-
Skólaskrifstofa
Hafnarfjarðar
Skólaskrifstofa Mosfellsbæjar -
Skólaskrifstofa Seltjarnarness
Þroskaþjálfafélag Íslands
|
|
Tíminn eftir skólann skiptir líka máli |
|
Grein Amalíu Björnsdóttur,
Baldurs Kristjánssonar og Barkar Hansen um rannsókn á
tómstundum og frítíma nemenda í átta grunnskólum. Gagna var aflað
með spurningalista sem lagður var fyrir nemendur og foreldra
þeirra skólaárið 2007–2008. Meirihluti barnanna reyndist taka þátt
í skipulögðum tómstundum. Meðal áhugaverðra niðurstaðna er að
tölvunotkun reyndist talsverð og var hún meiri hjá piltum en
stúlkum. Talsvert algengt var að nemendur ynnu með námi í 9. bekk
eða 26% nemenda. - Sjá grein
|
| Ghetto: Danskar
smásögur (Ritdómur) |
|
Ritdómur Agnesar Hansen
um bókina Ghetto: Danskar smásögur sem Bjarni
Þorsteinsson hefur tekið saman. Niðurstaða Agnesar er að bókin sé
góð viðbót við margt ágætt efni sem til er til dönskukennslu. -
Sjá ritdóm
Rit
|
| Að gera hæfni sýnilega – Mat á
raunfærni |
|
Grein Gunnars E.
Finnbogasonar um raunfærni og raunfærnimat, framkvæmd þess og
vandamál sem því tengjast. Vikið er að þróun mats á raunfærni á
Norðurlöndunum og á Íslandi og lýst hugmyndum um hvernig beita
megi þessari hugmyndafræði á fullorðna jafnt sem börn og unglinga.
- Sjá grein
|
|
„Frábær skólaföt á hressa krakka!“
|
|
Í
grein
Jóhönnu Einarsdóttur segir frá rannsókn á því hvernig fjölmiðlar
fjalla um börn við upphaf grunnskólagöngu, hvernig
grunnskólabyrjunin er kynnt og hvaða sýn á börn endurspeglast í
fjölmiðlum. Meðal niðurstaðna hennar er að greina má fjölbreytt
viðhorf til barna en mest áberandi er sýn á þau sem saklaus og
varnarlaus. -
Sjá grein
|
|
Skólasaga 1880–2007
|
|
Ritdómur Árna Daníels
Júlíussonar um Almenningsfræðslu á Íslandi 1880–2007.
Árni bendir á að hér sé komið glæsilegt, skýrt
og vel skrifað verk um skólasögu Íslands. -
Sjá ritdóm
|
| Félagsfræði menntunar |
|
Ritdómur Hannesar Ísbergs
Ólafssonar um Félagsfræði menntunar eftir
Gest Guðmundsson. Hannes telur bókina feng fyrir kennaraefni og félagsfræðinga
og brýningu til þeirra sem stunda menntarannsóknir hér á landi. -
Sjá ritdóm
|
|
Melaskóli 60 ára
|
|
Ritdómur
Gests Guðmundssonar um hið veglega afmælisrit Melaskólans í
Reykjavík, en skólinn átti 60 ára afmæli 2006. Gestur bendir
m.a. á að bókin veki spurningar sem gætu nægt í mörg
rannsóknarverkefni og margar bækur.-
Sjá ritdóm
|
| Almenningsfræðsla á Íslandi
1880–2007 |
|
Ritdómur
Gests Guðmundssonar um stórvirkið Almenningsfræðslu á
Íslandi 1880–2007. Gestur telur ritið veigamikið framlag til menntunarfræða
og væntir þess að það verði hvatning til rannsókna sem
grafa dýpra. - Sjá ritdóm
|
|
Listgreinar í skólastarfi – krydd eða kjarni? |
|
Í grein Þorgerðar Hlöðversdóttur
ræðir hún um stöðu listgreina,
m.a. í ljósi ákvæða nýrra laga um grunnskóla sem hún telur gefa
listgreinakennurum mörg sóknarfæri. Niðurstaða hennar er m.a. sú að
listgreinakennarar þurfi að verða meðvitaðri um stöðu sína og það sé
ekki síst þeirra að sannfæra aðra um nauðsyn þess að
listgreinakennsla verði efld til muna. Höfundur er
listgreinakennari við Ingunnarskóla. -
Sjá grein
|
|
Aukin hreyfing með skrefateljara |
|
Í grein
eftir Oddrun Hallås og Torunn Herfindal, lektora í íþróttafræðum við
kennaradeild Høgskolen i Bergen, fjalla höfundar um rannsóknarverkefni þar sem
nemendur í 6. bekk grunnskóla í Bergen tóku virkan þátt
í rannsókninni. Hún beindist að því að auka hreyfingu nemenda.
Verkefnið vakti mikla athygli í Noregi. -
Sjá grein |
|
Using
Knowledge Creatively |
|
In this article
by Svanborg Rannveig Jónsdóttir the author tells a story of two
innovation education teachers in Iceland. Innovation education
is a compulsory school subject in Iceland, somewhat similar to
design and technology education in England and other countries.
The article describes how the two teachers have approached
innovation education as a subject and as a tool to enhance and
develop creativity in children. -
See article |
|
Opnar
lausnir: Frjáls og opinn hugbúnaður í skólastarfi |
|
Önnur
grein Sigurðar Fjalars Jónssonar um frjálsan og opinn
hugbúnað tekst á við þá spurningu hvort hugbúnaðurinn hafi
hlutverki að gegna í nútíma skólastarfi. Sigurður telur að bjóða
eigi frjálsan og opinn hugbúnað velkominn í skólakerfið, ekki
aðeins vegna þess að hann sé hagkvæmur og tæknilega fullburðugur
heldur ekki síst vegna þess að í heimi þar sem allt hefur
verðmiða boðar hann manneskjuleg gildi og frelsi. -
Sjá grein |
|
Kennsluaðferðir í íslenskum og finnskum grunnskólum |
|
Í grein
eftir Hafstein Karlsson lýsir hann niðurstöðum rannsóknar
sem hann gerði í sex íslenskum og fjórum finnskum grunnskólum
veturinn 2006–2007. Leitað var svara við því hvað einkenndi
kennsluhætti og hvort munur væri á þeim í löndunum tveimur. Meðal niðurstaðna
var að kennslubækur voru stýrandi bæði hjá íslensku og finnsku
kennurunum en þeir síðarnefndu beittu fjölbreyttari
kennsluaðferðum. -
Sjá
grein |
|
Það þarf
þorp til að ala upp barn ... |
|
Í grein
Ingibjargar H. Harðardóttur og Amalíu Björnsdóttur er
fjallað um framlag eldri borgara til samfélagsins og athygli
beint að stuðningi afa og ömmu við afkomendur sína. Niðurstöður
sýna að stuðningur eldri borgara á Íslandi við afkomendur er
bæði mikill og margþættur og má segja að þeir myndi stuðningsnet
um fjölskyldur sínar. -
Sjá
grein |
|
PISA,
læsi og náttúrufræðimenntun |
|
Grein
Hafþórs Guðjónssonar fjallar um PISA-rannsóknina 2006 þar sem
náttúrufræðimenntun var í fyrirrúmi og íslensk ungmenni voru
undir meðallagi OECD-landa hvað snertir læsi á náttúruvísindi. Í greininni
er skýrt hvað í prófinu felst og höfundur leitar svara við því
hvaða skilaboð til allra sem standa að náttúrufræðimenntun felast í þessari útkomu. -
Sjá
grein |
|
Reynsla
foreldra af grunnskólabyrjun barna sinna |
|
Grein
Sigurborgar Sturludóttur og Jóhönnu Einarsdóttur lýsir rannsókn
á upplifun og reynslu foreldra af grunnskólabyrjun barna sinna
og þeim breytingum sem grunnskólabyrjunin hafði á fjölskylduna.
Meðal niðurstaðna var að þátttaka foreldra í skólastarfi
barnsins er ekki mikil eftir að í grunnskólann er komið. –
Sjá
grein |
|
Lýðræði,
menntun og þátttaka |
|
Grein
Ólafs Páls Jónssonar fjallar um mikilvægi menntunar fyrir
lýðræðislega þátttöku og gildi virkrar þátttöku fyrir
einstaklinga í lýðræðislegu samfélagi. Höfundur ræðir m.a. samband lýðræðis og
menntunar með hliðsjón af hugmyndum Johns Dewey (1859–1952). -
Sjá
grein |
|
Samræður
leikskólakennara um fjölbreyttan barnahóp |
|
Grein
Elsu Sigríðar Jónsdóttur og Hrannar Pálmadóttur er um
þróunarverkefni sem þær unnu með sex kennurum úr þremur
leikskólum árið 2006–2007. Markmið verkefnisins, sem nefndist
Efling – samræður og samvinna um fjölbreyttan barnahóp, var
að leikskólakennararnir efldust í starfi sínu með því að
rannsaka eigin vinnubrögð.
- Sjá
grein |
|
Sýn[ir]?
Um sjónrýni |
Grein Guðrúnar Helgadóttur
fjallar
um sýn, sjónarhorn og sjónrýni. Rætt er um mikilvægi skynjunar
og greiningar ekki síður en túlkunar á tímum sem einkennast af
ofgnótt myndmáls og sjónrænu áreiti. Myndlæsi eða menningarlæsi
öðlast nýtt og aukið mikilvægi í uppeldi og spurningar um
sjónarhorn eða hlutverk rýnandans verða áleitnar jafnt í
einstaklingsbundnu og félagslegu samhengi. -
Sjá grein
|
|
|
Stjórnskipulag grunnskóla – Hugmyndir skólanefnda ... |
|
Grein
Guðmundar Ó. Ásmundssonar, Barkar Hansen og Ólafs H.
Jóhannssonar fjallar um hugmyndir skólanefnda á Íslandi um völd sín
og áhrif og mat skólastjóra á þeim völdum. Byggt er á
niðurstöðum eigindlegrar rannsóknar sem gerð var í fjórum
sveitarfélögum. Í upphafi er rætt um breytingar á heimsvísu í
átt til valddreifingar og til viðmiðunar um störf skólanefnda á
Íslandi farið yfir skipulag og hlutverk skólanefnda í nokkrum
löndum. - Sjá grein |
|
Þróunarstarf í Snælandsskóla 1974–1985 |
|
Grein
Guðbjargar Emilsdóttur og Kristrúnar Hjaltadóttur lýsir þróunarstarfi í Snælandsskóla á árunum 1974–1985
þar sem stefnt var að einstaklingsmiðaðri kennslu og opnu og
sveigjanlegu skólastarfi í anda opna skólans. Starfið minnir
mikið á það skólastarf sem nú er kennt við einstaklingsmiðað
nám! -
Sjá grein |
|
Að
virkja sjálfstæða hugsun nemenda |
|
Í grein
Ívars Rafns Jónssonar er sagt frá starfendarannsókn sem
greinarhöfundur gerði með nemendum sínum í Borgarholtsskóla
vorið 2008. Höfundur brást við óvirkni, ósjálfstæði og
áhugaleysi nemenda með því að nota kennsluaðferðir sem kveiktu
áhuga nemenda og vöktu þá til umhugsunar um námsefnið. -
Sjá grein |
|
Vandinn
felst ekki í nýjum hugmyndum, heldur ... |